Back

ⓘ Դուինի պաշարում կամ Դուինի ճակատամարտ, ճակատամարտ, որ տեղի ունեցած է 6 դեկտեմբեր 640-ին, Բագրատունեաց Հայաստանի եւ Հայկական լեռնաշխարհ-ի վրայ ներխուժած արաբներո ..



Դուինի Պաշարում
                                     

ⓘ Դուինի Պաշարում

Դուինի պաշարում կամ Դուինի ճակատամարտ, ճակատամարտ, որ տեղի ունեցած է 6 դեկտեմբեր 640-ին, Բագրատունեաց Հայաստանի եւ Հայկական լեռնաշխարհ-ի վրայ ներխուժած արաբներու միջեւ։

Հայկական զօրքերը գլխաւորուած էին հայոց սպարապետ եւ Հայաստանի մարզպան Թէոդորոս Ռշտունիի, կողմէ, ով իր բանակով կը փորձէր կեցնել արաբական ուժերու ներթափանցումը Պարսկաստանէն Հարաւային Կովկաս:

                                     

1. Նախապատմութիւն

Է. դարու առաջին կիսուն արաբական նուաճումներու արդիւնքը այն էր, որ պատմութեան թատերաբեմին վրայ նոր պետութիւն մը կը յայտնուի, ուրկէ ալ կը սկզբնաւորուի իսլամի գաղափարախօսութիւնը: Նոր ձեւաւորուած պետութիւնը կարճ ժամանակամիջոցի ընթաքին, կրնայ կարեւոր նուաճումներու հասնիլ եւ երկրին արտաքին սահմանները ընդարձակել։

Այն բանէն ետք, երբ արաբական հեծելազօրը Պարսկաստան նուաճեց եւ վճռական ճակատամարտի ընթացքին յաղթեց Բիւզանդական կայսրութեան, անխուսափելի դարձաւ նաեւ հայ-արաբական բախումը։

634-ին, Թէոդորոս Ռշտունին, որ Հայոց սպարապետն էր, Հայաստանի մարզպան դարձաւ՝ Արեւելեան եւ Արեւմտեան Հայաստաններու միացեալ զօրքերը գլխաւորող անձ։ Փաստացիօրէն, արաբական արշաւանքներու նախօրէին Արեւելեան եւ Արեւմտեան Հայաստաններու ղեկավարութիւնը հմուտ կը գտնուէր քաղաքական եւ պետական գործիչ Թէոդորոսի ձեռքերուն մէջ։ 640-ին, արաբները արշաւանք կը կազմակերպեն դէպի Հայաստան։ Օմար խալիֆի հրամանով Իյատ իպն Ղանեմ արաբական զօրքերը կ՛առաջնորդէ Ասորիքը գրաւելու, ապա նաեւ Վերին Միջագետքը գրաւելով հաստատուած է յարակից տարածքներու մէջ։

639-ին, արաբական զօրքերը Եփրատը կ՛անցնին եւ բազմաթիւ քաղաքներ գրաւելով Հայաստանի մատոյցներուն կը հասնին։

640-ին, արաբական զօրքերը Արզանն ու Բաղէշը գրաւելով, Աղձնիքէն Հայաստան կը ներխուժեն: Հայաստան այս տարիներուն հիւծած էր, որու պատճառը Հայաստանի տարածքին ընթացող պարսկա-բիւզանդական պատերազմներն էին։ Առաջին արշաւանքի ընթացքին արաբները ծանր պարտութիւն կը կրեն Տարոնի մէջ, սակայն առաջ անցնելով Բզնունեաց երկիրը, Կարինը, Աղձնիքը, Ձորան եւ այլ քաղաքներ կը գրաւեն։

Խլաթի մէջ, անոնք բանակցութիւններու միջոցով պայմանագիր կնքած են Խլաթի կուսակալ Փաթրիքի հետ, որ անոնց համար հնարաւորութիւն մը կը ստեղծէ Կարինը գրաւելու:

                                     

2. Դուինի պաշարում եւ աւերում

Ձորան եւ շրջական բնակավայրերը գրաւելէ ետք, արաբական զօրքերը կը շարժին դէպի ռազմավարական կարեւորագոյն նշանակութիւն ունեցող Դուին բերդաքաղաք։

Արաբական ներխուժման լուրը ստացած Թէոդորոս Ռշտունին վաղուց իր զօրքերով Աղթամարէն Ձորա տեղափոխուած էր, սակայն քաղաքը թալանուած եւ կողոպտուած տեսած էր։

Դուին ներխուժելու ժամանակ, արաբները լուրջ դիմադրութեան կը հանդիպին Թէոդորոս Վահնունի, Խաշեան եւ Շապուհ Ամատունի իշխաններու կողմէն։ Արաբներու յառաջխաղացքը կանխելու նպատակով իշխանները Դուին տանող Մեծամօրի կամուրջը կ՛աւերէին: Միեւնոյն ժամանակ քաղաքի բնակչութիւնը կը տարահանուէր։

Դուինի ուղղութեամբ շարժող հայոց մարզպանական զօրքերը կը տեղափոխուին Նախիջեւան: Ի պատասխան անոր, արաբները կը սկսին Դուին ներթափանցելու գործընթացը։ Դուինը գրոհելու ժամանակ, արաբները իրենց ամբողջ ռազմավարական կարողութիւնները կը բանեցնեն, որոնք ձեռք բերած էին Բիւզանդիոնի եւ Սասանեան Պարսկաստանի դէմ մղուած մարտերու ընթացքին։ Արաբները կը շարունակէին Դուինի դարպասները ռմբակոծել։ Վիրաւորելով քաղաքի հայ պաշտպանները, ի վերջոյ արաբները կը յաջողին սանդուխներու միջոցով քաղաք ներթափանցել։

Ուրբաթ,6 հոկտեմբեր 640-ին ՝ արաբները արդէն քաղաքը ներխուժած էին։ Յամառ դիմադրութենէ ետք, քաղաքը կիյնայ։ Արաբները կողոպուտի կենթարկեն քաղաքի եկեղեցիները եւ Դուինի գանձարանը կը մտնեն։ Դուինի պաշարման եւ գրաւման արդիւնքը այն էր, որ աւելի քան տասներկու հազար մարդիկ կը զոհուին, իսկ երեսունհինգ հազարը կը գերեւարուին։

Թէոդորոս Ռշտունի լսելով այդ մասին եւ տեղեակ ըլլալով արաբական զօրքերու հետադարձ երթուղիի վերաբերեալ, կը դարանակալէ անոնց Կոգովիտ գաւառը։ Այս քայլով Հայաստանի մարզպանը յոյս ունէր հանկարծակի յարձակումով Դուինը եւ Հայաստանը ազատագրել, ինչպէս նաեւ ազատել հայ գերիներուն։

Սակայն հայերու յարձակումը կը ձախողի եւ արաբական բանակը Վերին Միջագետք կը վերադառնայ, իրեն հետ տանելով հայ գերեալները, որոնք հետագային Պաղտատի եւ այլ քաղաքներու շուկաներուն մէջ որպէս ստրուկներ կը վաճառուէին:

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →